राजगड प्रतिनिधी महेश सणस
वेल्हे/राजगड , दि. २३ नोव्हेंबर – मराठेशाहीच्या वैभवशाली इतिहासाची साक्ष देणाऱ्या ‘गडांचा राजा’ राजगड किल्ल्यावर आज, रविवारी सुट्टीचा दिवस साधून हजारो शिवभक्त आणि ट्रेकप्रेमींची अक्षरशः मांदियाळी जमली होती. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्याची पहिली राजधानी म्हणून ओळख असलेल्या या ऐतिहासिक किल्ल्यावर दिवसभर सुरू राहिलेल्या पर्यटकांच्या रेट्याने गड परिसर उत्साहात न्हाऊन निघाल्याचे दृश्य पाहायला मिळाले.
सकाळीच आल्हाददायक वातावरण, शीतल वारा आणि दाट धुक्याची हलकी चादर अशी निसर्गाची साथ लाभल्याने राजगडाच्या पायथ्याशी असलेल्या गावांतून गड चढाईला निघालेल्या पर्यटकांच्या पायांना अक्षरशः उर्जा मिळत होती. पद्मावती माची, सुवेळा माची, संजीवनी माची आणि पुढे बालेकिल्ल्यापर्यंत सर्वच मार्गांवर ट्रेकर्सच्या गप्पा, ‘छत्रपती शिवाजी महाराज की जय’चे नारे आणि मोबाईल कॅमेऱ्यांचे क्लिक यामुळे गडाचा परिसर दिवसभर गजबजलेला होता.
अनेक पर्यटकांनी गडाच्या इतिहासाची माहिती देणारे फलक एकेक करून वाचत, तर काहींनी स्थानिक मार्गदर्शकांच्या गप्पांमधून स्वराज्याच्या पहिल्या राजधानीचा भव्य इतिहास जाणून घेतला. राजगडावर मराठ्यांच्या सामर्थ्यशाली कारभाराची सूत्रे तब्बल २६ वर्षे हलवली गेली, याच गडावर शिवरायांचा पहिला राज्याभिषेक करण्याचे योजले गेले होते, राजगडाला ‘गडांचा राजा’ ही उपाधी का बहाल झाली – अशी अनेक ऐतिहासिक माहिती पर्यटक उत्सुकतेने ऐकत होते. इतिहास पुस्तकांतून वाचलेली पानं आज प्रत्यक्ष डोळ्यासमोर उभी राहत असल्याची भावना अनेकांनी व्यक्त केली.
गडावरील मुख्य आकर्षण स्थळांवर आज विशेष गर्दीची नोंद झाली. पद्मावती माचीवरील पद्मावती देवीच्या मंदिरात अनेक कुटुंबांनी विश्रांती घेत देवीचे दर्शन घेतले. मंदिर परिसरात लहान मुलांचा खेळ, मोठ्यांचा चहाचा आस्वाद, काहींच्या हातात प्रसादाची वाटी, तर काहींच्या हातात कॅमेरा – अशा वातावरणाने गडाचा हा भाग दिवसभर जिवंत राहिला.
सुवेळा माची पर्यटकांसाठी आजचा खास आकर्षणबिंदू ठरली. येथील ‘चुना लाकडी बुरूज’ पाहण्यासाठी आणि दूरवर पसरलेल्या सह्याद्रीच्या डोंगररांगा, दऱ्या आणि निसर्गसौंदर्य टिपण्यासाठी पर्यटकांनी मोठी रांग लावली होती. सुरक्षित ठिकाणी उभे राहून सह्याद्रीचे विहंगम दृश्य डोळ्यात आणि कॅमेऱ्यात कैद करण्याची चढाओढच येथे दिसत होती.
संजीवनी माचीवर तरुण ट्रेकर्स आणि फोटोग्राफर्सचा खास जमाव होता. माचीवरील बुरुज, तोफांचे अवशेष, दगडी रचना आणि संरक्षण भिंतींची बारकाईने पाहणी करत अनेकांनी ऐतिहासिक वास्तूंच्या पार्श्वभूमीवर सेल्फी, ग्रुप फोटो काढले. काही तरुणांनी मोबाईलद्वारे थेट समाजमाध्यमांवरून गड दर्शनाचे लाईव्ह प्रक्षेपण करत दूरवरच्या मित्रमैत्रिणींनाही राजगडाची सफर अनुभवायला लावली.
गडावरील सर्वात महत्त्वाचा व उंच भाग असलेल्या बालेकिल्ल्याकडे मात्र वेगळीच भावनिक ओढ पर्यटकांची दिसून आली. कडक चढाई पार करत जेव्हा पर्यटक बालेकिल्ल्यावर पोहोचत, तेव्हा अनेकांनी शिवरायांना साष्टांग दंडवत घालून अभिवादन केले. काहींनी ‘छत्रपतींच्या जयघोषातच खरी पुण्याई’, असे म्हणून पुन्हा पुन्हा नारे दिले. गडाच्या माथ्यावर उभा राहून पाहताना नव्या पिढीतील अनेक तरुणांना स्वराज्याच्या स्वप्नांची आणि संघर्षाची जाणीव झाल्याचे ते एकमेकांशी बोलताना सांगत होते.
राजगड हा केवळ निसर्गरम्य ट्रेकिंग पॉईंट नसून मराठ्यांच्या आत्मसन्मानाचा आणि स्वराज्याच्या उभारणीचा जिवंत साक्षीदार आहे, याची जाणीव आजच्या गर्दीतही प्रकर्षाने जाणवत होती. इतिहासाची ओढ, ट्रेकिंगचा थरार, सह्याद्रीचे अप्रतिम सौंदर्य आणि गडकिल्ल्यांबद्दलची अभिमानाची भावना – या सगळ्यांचा सुंदर संगम आज राजगड किल्ल्यावर पाहायला मिळाला.
रविवारच्या सुट्टीचा आनंद वेगळ्या पद्धतीने साजरा करताना हजारो पर्यटकांनी राजगडावर स्वराज्याच्या पहिल्या राजधानीचा इतिहास प्रत्यक्ष अनुभवला आणि ‘गडांचा राजा’ म्हणून ओळख असलेल्या या दुर्गाने आज पुन्हा एकदा शिवभक्तांच्या ओढीचा महापूर अनुभवला.
